5. De baby

Leer (alsnog) om je op een gezonde manier te verbinden met jezelf en anderen.

“Papa, mama, grote mensen: stel je voor dat je een boontje hebt dat je vele bonen kan geven. Daarvoor heeft het aarde, licht, warmte, regen en voedingsstoffen nodig: om te ontkiemen, te wortelen, te groeien, te bloeien en vrucht te dragen. Als je die aarde, het water, licht, warmte en de voeding vlak naast het boontje zet, komt er niets van terecht. Pas wanneer het boontje in direct contact is, zal het proces als vanzelf en met heel weinig inspanning plaatsvinden. Zo is het ook met baby’s. We zijn afhankelijk als we geboren worden. Al onze reflexen zijn gericht op verbinding. We hebben het directe lichamelijke contact en jullie respons op onze behoeften nodig om goed te kunnen wortelen, groeien, bloeien en als volwassen wereldburgers goede vruchten voort te brengen in de wereld. Jullie zijn voor ons de bron van wat wij nodig hebben: liefde, verzorging én veiligheid. Je bent alles voor ons, zonder jullie zijn we nergens. Als je bij ons bent en onze behoeften vervult, dan groeien we als vanzelf uit tot prachtige mensen.

Dat we samen zijn is ook voor jou belangrijk. Als je je hecht aan mij, zal ook jóuw leven een nieuw begin krijgen. Zo klein als ik ben doorvoel ik jou. Ik ken je als geen ander. Al wat eerder in jouw leven niet de kans heeft gekregen komt via mij alsnog je belevingswereld binnen zodat jij ervoor kunt gaan zorgen. Zo help ik jou helen. Jij helpt mij en ik help jou.

Papa, mama, grote mensen, wat mag een baby volgens jou nooit overkomen? … Wil je zeggen wat het eerst in je opkomt? Zou het kunnen dat jou dat is overkomen? Wat had je toen nodig gehad? …Vertel het maar eens uitgebreid… Wil je je nu aan dit baby’tje van toen hechten? … Mag het vanaf nu in jouw lichaam laten merken wat je nodig hebt? Beloof je jezelf te geven wat je toen zo graag had ontvangen?”

Verzorg je baby als een kostbare schat. Een uniek nieuw mens met een voelend bewustzijn dat uiterst fijnzinnig is afgestemd en ook voor jou een toegewijde, betrouwbare gids op je levenspad is (zie ook 1). Een goede hechting vergemakkelijkt de opvoeding in latere jaren én is een stevige basis voor het verdere leven van een mens. Al wat je nu investeert in je baby zal later zeer positief uitwerken op vele terreinen, net zoals trauma’s in de vroege kindertijd gevolgen hebben op veel verschillende ontwikkelingsgebieden.

Het is een persoonlijke én collectieve verantwoordelijkheid om baby’s die stevige basis mee te geven. Dat we oplettend en responsief zijn, dat we de gezonde impulsen van ons lichaam volgen in plaats van te doen wat ons hoofd ons vertelt. Veel Westerse volwassenen vinden het moeilijk om een baby op deze manier nabij te zijn. Ze willen onafhankelijk en vrij zijn.

De eerste les van je baby voor jou is om te leren je (opnieuw) te hechten. Een baby ervaart dat door aanraken, masseren, strelen, dragen, fysieke nabijheid, koestering, samen slapen, borstvoeding geven, jullie vertrouwde stemmen te horen en lichamen te voelen. Dat geeft de intens gevoelige baby vertrouwen, liefde, veiligheid en lichaamsbewustzijn (dat zich later uit in: luisteren naar je lichaam, liefde ervaren, het kunnen voelen wat je echt nodig hebt, een gezonde seksualiteit, etc.).

Een baby heeft niet de bekende volwassen mogelijkheden. Hij/zij kan nog niet voor zichzelf zorgen, kan niet achter ons aankomen; spreekt nog niet met woorden; heeft nog geen begrip van ruimte (je bent vlakbij maar voor de baby ben je weg) of tijd (je bent een poosje weg maar voor de baby is dat een eeuwigheid). Kortom, een baby is volkomen afhankelijk van ons. Daarom moeten wij er zijn. Wij zijn het anker.

De drie essentiële zaken in een babyleven - verzorging, veiligheid en liefde - worden bijna als vanzelf gegeven als we onze baby bij ons hebben, ons hechten en responsief zijn. We voelen dan wat er nodig is. Stem je op je baby af, leer de taal van huilen, van de geluidjes, van het bewegende lijfje van je baby begrijpen; let op het uitreiken van je kindje, geef borstvoeding op vraag; wees beschikbaar om de behoeften die je kindje aangeeft te beantwoorden en te vervullen.

Als we een baby vaak of lang alleen laten is dat te vergelijken met het telkens uit de grond halen van het wortelende boontje: dat is niet goed, het zal achterblijven in groei. Zo is het ook met baby’s: ze willen zich hechten aan die twee bijzondere mensen die hen het leven schonken. Ze hebben hun fysieke nabijheid nodig. Als we te vaak weg zijn en niet adequaat reageren op de behoeften van de baby, dan geeft dat een ontwikkelingsachterstand: er ontstaat onzekerheid, onveiligheid, angst en isolatie, zich niet geliefd, gehoord en gezien voelen, groter moeten zijn dan mogelijk is. Deze traumatische ervaringen zetten zich - zonder woorden - in het babylichaam vast, net zoals dat bij velen van ons is gebeurd toen wij klein waren.

Een tweede les van je baby is om te reageren op de gezonde impulsen vanuit je lichaam en niet op bedachte ideeën over hoe de zorg voor je baby (of voor jezelf) er uit zou moeten zien. Je mag moe zijn, je mag hulp vragen, je mag slapen als je baby slaapt. Houd je baby bij je en wissel elkaar af. Natuurlijk moet je daaraan wennen. Als jij je daardoor onvrij voelt is dat een verhaal van je hoofd. Als jij gespannen, moe of verkrampt voelt: voel dat gevoel in je lichaam en laat het helemaal welkom zijn in jou zoals het is. Huil als je wilt. Baby’s vinden het een verademing als jij je overgeeft aan wat je dwarszit. Dan klopt het weer.

Tot slot: een baby leeft in symbiose met ons. Symbiose betekent: samenleven tot wederzijds voordeel. Terwijl wij aanwezig zijn bij onze baby, ons op gezonde wijze aan ons kindje hechten en responsief voorzien in de behoeften van onze baby’s, leren we - en passant - om ook naar ons eigen lichaam te luisteren, het te bewonen en de gezonde signalen die het geeft, te beantwoorden. We leren ons (opnieuw) te hechten aan gevoelens die we lang geleden hebben weggezet, die we soms veroordelen maar óók goed zijn, zoals: het vermogen tot overgave, leren hulp vragen, kwetsbaar durven zijn, geduld kunnen hebben, in het moment leven, je afhankelijk weten van iets dat groter is dan ons (de natuur, de aarde). Zo leren we uit het kind zijn en het volwassen zijn het ‘beste van beide’ te combineren.

Ook collectief mogen we weer leren om ons op een gezonde (niet verstikkende, afhankelijke, uitbuitende, onderdrukkende) manier weer te verbinden aan ons lichaam, aan elkaar en aan de aarde.

Conclusie: verbind je (opnieuw) met je lichaam en wat die aangeeft aan behoeften en signalen. Besef dat we met elkaar verbonden zijn. Als jij doet wat echt goed is voor jou, is het vaak ook goed voor de ander.

Het 123-perspectieven in de babytijd: Als jij je verbindt met je eigen lichaam (1), dan ben je verbonden met je baby (2) in een gezonde relatie: een geschenk voor het leven van jullie beiden (3).

Als je het ritme van je baby volgt (1) rust je zelf ook voldoende (2), zo is het ouderschap goed te doen (3).

Aanbevelingen:

  • Een jaar ouderschapsverlof naar keuze voor moeder, vader of gedeeld omdat een veilige, liefdevolle hechting en goede zorg gedurende het eerste jaar van een kind een collectieve verantwoordelijkheid is met veel positieve gevolgen voor de samenleving als geheel.
  • De eerste weken op aarde zijn voor je baby intensief en indrukwekkend. Verklein jullie wereld, zorg voor rust. Houd het kindje bij jou in plaats van het aan veel andere mensen te geven. Veilige hechting is essentieel voor je kindje. Een baby ‘zit’ niet te wachten op een babyshower.
  • Geef je baby een jaar borstvoeding, dit is bewezen de beste voeding voor je kindje.
  • Creëer borstvoedingsruimtes en -mogelijkheden in openbare ruimtes en bedrijven.
  • Draag je baby zoveel je kunt bij je: dit is ook hechting, biedt nabijheid, passieve beweging, massage, sterkt het lichaamsbewustzijn en het helpt bij de rijping van het autonome zenuwstelsel.
  • Slaap met je baby: dit is passieve hechting, gronding, veiligheid, lichaamsbewustzijn, je kunt responsief zijn. Lees de boeken van arts McKenna (Slapen met je baby/Safe infant sleep).
  • Luister naar de gezonde impulsen vanuit je lichaam i.p.v. bedachte ideeën over babyzorg.
  • Draag je baby, wees samen. Verplaats je in de afhankelijkheid van je baby. Jouw aanwezigheid is essentieel, zelfs als je (nog) niet de behoefte kunt ontdekken waar de baby uitdrukking aan geeft. Je verwent een baby niet door samen te zijn. Het is een essentiële behoefte van een baby.
  • Leer de taal van de geluidjes, het lichaam en het huilen van je baby, het kan veel verschillende dingen uitdrukken. Laat je baby niet lang alleen huilen.
  • Een baby heeft nog geen besef van ruimte en tijd. De tijd zonder jou voelt voor een baby als een eeuwigheid (vol verdriet of angst of …)
  • Zorg goed voor jezelf, neem voldoende rust en laat je op tijd aflossen.
  • Vraag hulp als het niet goed met jou gaat, als jij er (emotioneel) door heen zit. Geef ruimte aan wat je voelt.
  • Consultatiebureau-medewerkers en artsen zijn zeer deskundig. We zorgen ervoor dat zij óók weten dat baby- en borstvoedingsklachten hun ouders spiegelen zodat zij in voorkomende gevallen van bijv. huilbaby’s, slecht slapen, problemen met de (borst)voeding, allergieën of hechting kunnen verwijzen naar een hulpverlener die nauwkeurig en effectief kan spiegelen bij babyproblemen.
  • Laat je spiegelen in het geval van bijv. een huilbaby, slecht slapen, problemen met de (borst)voeding, spijsvertering en ontlasting, allergieën, hechtingsproblemen e.d.
  • Laat je helpen als je zelf gebrekkige of onveilige gehecht bent in jouw leven.
  • Koester jongetjes en meisjes even veel, op dezelfde manier en met dezelfde woorden en gebaren.
  • Kraamcadeau: geef een boek zoals ‘Het Fluisterkind’ van Janita Venema, ‘Je baby vertelt’ van Maarten Ghysels, ‘Op zoek naar het verloren paradijs’ van Jean Liedloff, ‘De taal van huilen’ van A.J. Solter of ‘Attachment parenting’ van Sears aan de nieuwe ouders.
  • Maak een bewuste keuze rondom wel/niet/later vaccineren om het immuunsysteem van de baby eerst verder uit te laten rijpen. Behalve voor verzwakte kinderen in slechte omstandigheden zijn meer intelligente manieren te bedenken om de gezondheid en weerstand van kinderen te stimuleren en hun klachten te behandelen. Boek: Tim O’Shea: Vaccinatie is geen immunisatie.