1. Kinderen als spiegel

Onze waarheid komt vanuit liefde. Doe er je voordeel mee.

Wij, de kinderen vragen jou: “Heb je wel eens een kind bekeken dat zichzelf voor het eerst in een spiegel ziet en begrijpt dat het zichzelf ziet? Tot die tijd had het kind geen idee van zichzelf, het leefde gewoon.

Sinds de uitvinding van de spiegel kun jij ook jezelf zien. Geen detail van je uiterlijk gaat verloren en je ziet er graag goed uit. Wat je in de spiegel ziet kan je bevallen of niet, het is in ieder geval niet de schuld of verdienste van de spiegel. Die heeft geen oneigenlijke belangen of een verborgen agenda. Die spiegelt alleen maar.

Op precies dezelfde manier zijn wij een spiegel van jullie leven. Wij tonen je de waarheid kristalhelder, liefdevol en puur, zonder oneigenlijke belangen. We voelen dat jullie van je oorspronkelijke natuur zijn afgedreven, net zoals de wereld die jullie samen hebben gemaakt. Soms weten jullie niet meer zo goed wat het betekent om je eigen leven en de samenleving op liefde te bouwen. Dat kun je niet meer goed zien. Jullie leven gewoon. Als spiegel helpen we jullie daarbij. Besef dat je in de spiegel, via ons dus, naar jezelf kijkt. Geen detail van je leven gaat meer verloren en we hopen dat je je (innerlijke) leven net zo goed wilt verzorgen als je uiterlijk. Wat het ook is dat je in de spiegel ziet: het kan je bevallen of niet, het is in ieder geval niet de schuld of verdienste van de spiegel, van ons als kinderen. Wij spiegelen alleen maar en zijn ons niet bewust van wat we tonen. Het helpt niet om de spiegel (kinderen) als het probleem te zien, de spiegel te behandelen zodat die iets anders laat zien, hem te blinderen of weg te zetten.

Wat helpt, is dat je begrijpt dát wij jouw spiegel zijn en ons als zodanig serieus neemt. Het helpt dat je voor waar aanneemt wat wij je laten zien. Je kan een spiegel, ons kinderen dus, blind vertrouwen. Dat scheelt.

Papa, mama, grote mensen, zou het zo kunnen zijn dat die heldere blik op je leven behulpzaam zou kunnen zijn? … Dat die helpt om jezelf te zien zoals je nu bent? …Dat je jouw masker kunt zien en kunt besluiten dat je erachter wilt kijken, dat je je wonden kunt verzorgen en je diepste verlangens en behoeften leert kennen en daaraan tegemoet kunt komen? … Het is vast spannend maar ook goed. Ook voor ons. Wil je voorbij je angst in de spiegel te kijken? …”

Toelichting van de kindertolken:

Met hun onvoorwaardelijke liefde, puurheid en sterke connectie met hun omgeving zijn kinderen een heldere spiegel voor ons. Ze tonen wat wij niet meer (kunnen) zien. Waar we mee vergroeid zijn. (Oude) gewoontevorming klinkt door in ons leven en werken, in hoe we opvoeden en de wereld opbouwen. Kinderen zeggen: wat je bij ons ziet, ben je zelf. Wat je tegen ons zegt, zegt alles over jou. Wat jou raakt als je naar ons kijkt, is van jou. Als we dat begrijpen, dan leren we een volstrekt nieuwe manier van kijken, we leren eerlijk te zijn, ons hart te openen en anders te denken en te doen. Dan leven we vanuit onze kern. We stoppen kinderen te problematiseren en maken de samenleving gezond. Het spiegelen dat kinderen doen is geen luxe maar noodzaak. Hoe geef je liefde vorm in de relatie met jezelf, je kinderen en andere mensen? Hoe ziet het onderwijs, de gezondheidszorg en een economie gebaseerd op liefde eruit? Liefde: er is niets dat zo gemakkelijk vergeten, verloren of vervormd raakt als dat. Er zijn veel misverstanden over: dat het naïef of zoetsappig zou zijn. Dat is het niet. Liefde omvat alles, ook die dingen die wij liever niet willen zien. Liefde is deze vorm is lastig en tegelijkertijd uitdagend en het belangrijkste dat er is. We zijn ervan gemaakt, het is in alles, overstijgt alles. Het maakt gezond.

Net als een echte spiegel laten kinderen alles zien. Ze selecteren niet, hebben geen oordeel over het beeld dat verschijnt. Kinderen zeggen ‘ja’ op al wat er is. Ja, op onze talenten, vreugde, liefde, behoeften, verlangens en ook op onze oordelen, angsten, beperkingen, pijn, niet-weten en trauma’s. Dát is onvoorwaardelijke liefde. Zo leren we onszelf kennen. Zoals Klein Duimpje leggen kinderen een klein markeringssteentje neer bij elk punt waar wij van onszelf zijn weggegaan, zodat we uiteindelijk die kern terug kunnen vinden. Door goed naar kinderen te kijken, krijgen we helderheid, vinden we de weg terug, worden we wie we zijn. Kinderen hebben allerlei berichten voor ons: vind vreugde in plaats van te doen alsof je gelukkig bent, pijn mag er zijn in plaats van die weg te lachen, leer je angst te doorvoelen in plaats van je erdoor te laten leiden, leer vóór iets te vechten dat de moeite waard is in plaats van tégen andere mensen enz. Spiegelen is weliswaar geen therapie maar maakt wel gezond: het helpt ouders én kinderen, problemen verdwijnen bij beide partijen.

Dat is het geschenk van kinderen voor ons. Deze potentie van 4 miljoen kinderen en jongeren in Nederland, 2 ½ miljoen in België en drie miljard (3.000.000.000!) wereldwijd speelt nu geen rol van betekenis voor de kwaliteit van ons persoonlijke leven noch voor onze samenleving. Kinderen staan in de wacht, ze doen pas mee als ze opgeleid zijn, werken en brave burgers geworden zijn. Het geschenk van kinderen voor ons eigen leven en de wereld wordt vaak niet geopend, de verborgen potentie niet benut, simpelweg omdat we ons er vaak (nog) niet bewust van zijn.

De spiegelfunctie van kinderen is te vergelijken met waarschuwingslampjes in een auto. Als zo’n lampje oplicht is er iets niet in orde: we zoeken uit welk onderhoud de auto nodig heeft. Als een kind een probleem laat zien, dan is er - onbewust en zonder schuld - iets aan de hand met de ouders, opvoeders of de samenleving. Toch benaderen we problemen van kinderen meestal niet zo. We doen niet het gevraagde onderhoud, negeren het probleem dat eraan ten grondslag ligt, rijden door terwijl het lampje brandt of schakelen het lampje uit. Maar de lampjes (de kinderen) zijn niet het probleem. Ze signaleren het slechts. Het is niet hun persoonlijke opvatting maar wáár. Als wij de juiste actie ondernemen, dan gaan de lampjes uit. Wat wij nu nog de problemen van kinderen noemen, zal ‘als vanzelf’ verdwijnen.

Kinderen geven individueel signalen af aan hun ouders en opvoeders, ze doen dat door middel van gedrag, spel, leer- en ontwikkelingsproblemen, tekeningen, gezondheidsproblemen, zindelijkheid, eetgedrag, slapen en dromen enz. Dit gaat over issues uit onze levens. Het kan van alles zijn, vaak vergeten en onbewuste dingen. Is het dan onze schuld? Nee. Wij zijn ook het kind van onze opvoeding, de familiepatronen, de tijdgeest en de cultuur. Is het onze verantwoordelijkheid? Ja, dat wel.

Kinderen geven ook collectief signalen af over de wereld en de manier waarop de mensheid leeft. Denk aan groepen kinderen met obesitas, ADHD, autisme, die game-verslaafd zijn, maar ook ondervoede, arme, geëxploiteerde kinderen. Collectieve signalen geven kinderen vaak af samen met hun ouders en andere volwassenen. Volwassenen zijn immers ook mensenkinderen van deze samenleving, van onze collectieve manier van leven die zo vaak ongezond, oneerlijk en eenzijdig is. Daar lijden we samen onder.

Een voorbeeld van spiegelen:

Een moeder vertelt: “tijdens de gezamenlijke maaltijd onderbreekt mijn zoon vaak het gezinsgesprek met een verhaal dat nergens op slaat. Iedereen valt stil, we proberen hem uit te vragen waar het over gaat. We zijn de draad van ons eigen gesprek kwijt.” De kindertolk vraagt haar of ze een voorbeeld heeft. “Ja hoor”, zegt ze: “gisteren nog zei hij ‘mam, weet je nog van die man in die auto die vertrok?’”. Bij navraag blijkt het te gaan over een man die hij jaren geleden heeft zien wegrijden en waar hij nog iets over wil vertellen. Pff, lastig hoor”, besluit moeder.

Dan nu de ondertiteling: de kindertolk vertelt moeder dat het gaat over het meisje dat ze ooit was. Die wil nog iets vertellen, een verhaal dat zo belangrijk lijkt te zijn dat het vóór alle andere gesprekken moet gaan. Iets over een man in een auto die vertrok…? Moeder wordt bleek en emotioneel. “Ik was vijf”, zegt ze: “mijn vader reed weg naar de TBC-kliniek en is daar overleden. Het enige beeld dat ik van hem heb is een man in een auto die wegreed”. “En toen viel iedereen stil, het gezin was de draad kwijt?”. “Ja”, antwoordt ze: “mijn moeder had het zwaar zonder haar man, ik heb al mijn verdriet ingeslikt en haar goed geholpen maar daardoor - besef ik me nu - ben ik zelf niet aan bod gekomen. Ik heb nooit om mijn vader gehuild en werk nog steeds heel hard voor iedereen”. Dat is in de spiegel kijken. Moeder neemt verantwoordelijkheid met rouwverwerking, emoties leren toelaten, minder hard werken, beter voor zichzelf zorgen. Het pakt heel goed uit voor haar én voor haar zoon. Hij houdt op met dit gedrag. Was hij lastig? Moest dit gedrag door opvoeding gestopt worden? Nee, het was spiegelen. Nu moeder geholpen is, is hij er klaar mee. Kinderen laten het namelijk ook zien als het goed gaat!

Wat dit voorbeeld ook laat zien is dat we als ouders ons uiterste best doen om goede ouders te zijn, maar dat we desondanks niet per sé doen wat nodig is. Als je gespiegeld wordt, is het ineens kraakhelder, het raakt je en je wilt de liefde van je kind beantwoorden door te doen wat nodig is. Dat maakt gezond.

Conclusie: kinderen nemen waar met een voelend bewustzijn dat bijzonder helder en puur is. Neem hen serieus en vertrouw op de signalen die ze geven. Zo maken we onszelf en hun gezond.
 
Het 123-perspectief in het spiegelen: kinderen drukken spontaan uit wat ze voelend waarnemen, als een behoefte of mededeling (1). Als ouders daarnaar luisteren (2) worden kinderen en ouders beter van (3).

Aanbevelingen:

  • Erken (je) kinderen als spiegel. Beschouw de problemen van (je) kinderen, problemen in de opvoeding of problemen in de communicatie met (je) kinderen als signalen. Ga op onderzoek uit.
  • Achterhaal zelf of samen met een hulpverlener die nauwkeurig kan spiegelen wat dit signaal jou zegt en neem op basis daarvan de juiste actie en ervaar het resultaat daarvan voor jou, (je) kinderen en de leefomgeving.
  • Wees eerlijk in de communicatie met kinderen: zorg dat wat je zegt en doet, overeenkomt met dat wat er is. Stop emoties of gebeurtenissen niet weg maar geef ze in jezelf de ruimte. Als je dat doet maak je het kloppend voor kinderen. Wat ze voelen, klopt met wat ze zien of ervaren.